Biết doanh thu chưa đủ, phải biết lợi nhuận
VIỆN ĐÀO TẠO ROSEMARIS
Chương trình Đào tạo Đối tác Tài xế DiZi
1. Chạy được 1 triệu đồng có phải kiếm được 1 triệu đồng?
Một ngày, một tài xế có thể nói:
“Hôm nay em chạy được 1 triệu.”
Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là:
“Sau khi trừ tất cả chi phí, em còn lại bao nhiêu?”
Đây là sự khác biệt giữa doanh thu và lợi nhuận.
Doanh thu là số tiền hoạt động kinh doanh tạo ra.
Lợi nhuận là phần còn lại sau khi đã tính các chi phí liên quan.
Vì vậy:
Tiền chạy vào tài khoản không đồng nghĩa với tiền thực sự thuộc về bạn.
Nếu không phân biệt hai con số này, bạn rất dễ nghĩ rằng mình đang kiếm được nhiều hơn thực tế.
2. Doanh thu và lợi nhuận khác nhau thế nào?
Hãy lấy một ví dụ đơn giản.
Một ngày tài xế có:
Doanh thu
1.000.000 đồng
Các khoản chi phí trong ngày:
- ⛽ Xăng dầu: 250.000đ
- 🍜 Ăn uống khi làm việc: 80.000đ
- 🛣 Phí đường: 70.000đ
- 🔧 Khoản trích cho bảo dưỡng xe: 50.000đ
- 📱 Điện thoại, internet và chi phí liên quan: 20.000đ
Tổng chi phí
470.000 đồng
Phần còn lại
1.000.000 – 470.000 = 530.000 đồng
Con số 530.000 đồng mới gần với điều mà người tài xế cần quan tâm khi đánh giá hiệu quả của ngày làm việc.
Tuy nhiên, đây vẫn là một ví dụ đơn giản. Khi tính tài chính thực tế, tài xế còn cần xem xét đầy đủ các khoản chi phí khác như khấu hao, thuế/phí liên quan nếu có, bảo hiểm và các nghĩa vụ tài chính phù hợp với mô hình hoạt động.
3. Tư duy nguy hiểm nhất: “Thu được bao nhiêu là tiền của mình bấy nhiêu”
Đây là một trong những sai lầm tài chính phổ biến.
Một tài xế có thể nhìn vào doanh thu và nghĩ:
“Hôm nay mình kiếm được 1 triệu.”
Nhưng chiếc xe vẫn đang:
- Tiêu hao nhiên liệu.
- Hao mòn theo quãng đường.
- Cần thay dầu.
- Cần thay lốp.
- Cần bảo dưỡng.
- Có thể phát sinh sửa chữa.
- Giảm giá trị theo thời gian.
Nếu những khoản này không được tính vào bài toán tài chính, bạn đang đánh giá quá cao lợi nhuận thực tế của mình.
4. Chiếc xe vừa là tài sản, vừa tạo ra chi phí
Đối với tài xế, chiếc xe là công cụ tạo ra thu nhập.
Nhưng điều đó không có nghĩa:
Có xe = không có chi phí.
Ngược lại, để chiếc xe tiếp tục tạo ra thu nhập, bạn phải duy trì nó.
Các khoản có thể phát sinh gồm:
🔧 Bảo dưỡng.
🛞 Lốp.
🛢 Dầu nhớt.
🔋 Ắc quy.
🚗 Sửa chữa.
📉 Khấu hao.
⛽ Nhiên liệu hoặc điện.
Người làm nghề chuyên nghiệp không đợi đến lúc xe hỏng mới nghĩ đến những khoản này.
Họ tính trước và chuẩn bị trước.
5. 5 nhóm chi phí của tài xế
Để nhìn đúng hiệu quả công việc, có thể chia chi phí thành 5 nhóm lớn:
Nhóm 1 — Nhiên liệu hoặc điện
Xăng, dầu hoặc điện năng tùy loại phương tiện.
Nhóm 2 — Bảo dưỡng và sửa chữa
Các khoản duy trì tình trạng kỹ thuật của xe.
Nhóm 3 — Khấu hao
Phần giá trị của xe giảm dần trong quá trình sử dụng.
Nhóm 4 — Chi phí vận hành
Ví dụ:
- Điện thoại.
- Internet.
- Rửa xe.
- Phụ kiện.
- Phí nền tảng.
- Các công cụ phục vụ công việc.
Nhóm 5 — Chi phí cá nhân phát sinh trong quá trình làm việc
Ví dụ:
- Ăn uống.
- Nước uống.
- Các khoản chi nhỏ trong thời gian làm việc.
Không phải khoản nào cũng cần tính giống nhau trong mọi mô hình kế toán, nhưng về góc độ quản trị cá nhân, việc theo dõi đầy đủ giúp tài xế nhìn rõ hơn chi phí thực tế để tạo ra thu nhập.
6. Chi phí nhiên liệu
Đây thường là khoản dễ nhìn thấy nhất.
Mỗi ngày bạn biết mình đổ bao nhiêu tiền xăng hoặc sạc bao nhiêu tiền điện.
Nhưng thay vì chỉ nhìn từng ngày, hãy theo dõi theo:
Tuần → Tháng → Tuyến đường → Số kilomet
Bạn có thể đặt những câu hỏi như:
- Xe tiêu thụ bao nhiêu nhiên liệu trên 100 km?
- Một tuyến đường trung bình tốn bao nhiêu tiền nhiên liệu?
- Có bao nhiêu kilomet chạy rỗng?
- Có tuyến nào đang tạo ra doanh thu tốt nhưng chi phí quá cao?
Khi có dữ liệu, bạn không còn quản lý bằng cảm giác.
Bạn bắt đầu quản lý bằng con số.
7. Chi phí bảo dưỡng
Một sai lầm thường gặp là:
“Xe chưa hỏng thì chưa cần bỏ tiền.”
Nhưng bảo dưỡng định kỳ thường giúp phát hiện vấn đề sớm và giảm nguy cơ phát sinh những hư hỏng lớn.
Ví dụ đơn giản:
Bảo dưỡng nhỏ hôm nay
↓
Có thể giúp phát hiện vấn đề sớm
↓
Tránh phát sinh sửa chữa lớn hơn
Không phải mọi trường hợp đều diễn ra theo tỷ lệ “500 nghìn thành 5 triệu”, nhưng nguyên tắc quản trị là rất rõ:
Chủ động bảo dưỡng thường tốt hơn bị động sửa chữa.
Đặc biệt với tài xế, xe dừng hoạt động không chỉ phát sinh chi phí sửa chữa.
Nó còn có thể đồng nghĩa với:
Mất thời gian làm việc → mất doanh thu.
8. Khấu hao xe là gì?
Khấu hao là phần giá trị của tài sản được phân bổ dần trong quá trình sử dụng.
Ví dụ đơn giản:
Bạn mua một chiếc xe với giá 500 triệu đồng.
Sau một khoảng thời gian sử dụng, giá trị thị trường của xe có thể giảm đáng kể.
Giả sử sau 5 năm, xe có giá trị khoảng 250 triệu đồng.
Phần chênh lệch:
500 triệu – 250 triệu = 250 triệu đồng
phản ánh sự giảm giá trị của tài sản trong ví dụ này.
Đây không phải khoản tiền bạn phải trả ra mỗi ngày.
Nhưng nó là một yếu tố quan trọng khi đánh giá chi phí thực tế của việc sử dụng xe để kiếm tiền.
Nếu bỏ qua khấu hao, bạn có thể tưởng rằng chiếc xe đang tạo ra lợi nhuận cao hơn thực tế.
9. Chi phí vận hành
Có những khoản nhìn riêng lẻ rất nhỏ:
📱 Điện thoại.
📶 Internet.
🧽 Rửa xe.
🚘 Phụ kiện.
💳 Phí nền tảng.
🧾 Các công cụ phục vụ công việc.
Một khoản 20.000 đồng có thể không đáng kể.
Nhưng 20.000 đồng lặp lại hàng trăm lần thì lại trở thành một con số đáng quan tâm.
Vì vậy:
Đừng chỉ nhìn từng khoản chi. Hãy nhìn tổng chi phí theo tuần và theo tháng.
10. Chi phí cá nhân trong quá trình làm việc
Khi chạy xe nhiều giờ, tài xế thường phát sinh những khoản như:
🍜 Ăn uống.
☕ Nước uống.
🍪 Đồ ăn vặt.
🚬 Các khoản tiêu dùng cá nhân nếu có.
Không phải tất cả đều là chi phí kinh doanh theo nghĩa kế toán.
Nhưng nếu mục tiêu là biết một ngày làm việc thực sự giúp bạn còn lại bao nhiêu tiền, thì việc ghi nhận chúng vẫn rất hữu ích.
Bạn sẽ biết được:
“Mình đang tốn bao nhiêu tiền để duy trì một ngày làm việc?”
Từ đó mới đánh giá được mức thu nhập thực tế.
11. Công thức đơn giản nhất
Công thức nền tảng:
LỢI NHUẬN = DOANH THU – TỔNG CHI PHÍ
Trong đó, tổng chi phí cần được xác định phù hợp với cách bạn đang vận hành.
Ví dụ:
Doanh thu: 1.000.000đ
Trừ:
- Nhiên liệu.
- Phí đường.
- Chi phí vận hành.
- Phần trích bảo dưỡng.
- Khấu hao.
- Các chi phí liên quan khác.
Phần còn lại mới là cơ sở để bạn đánh giá hiệu quả.
Đừng chỉ hỏi:
“Hôm nay chạy được bao nhiêu?”
Hãy hỏi:
“Hôm nay thực sự tạo ra bao nhiêu lợi nhuận?”
12. Tài xế A và tài xế B
Hãy thử so sánh:
Tài xế A
Doanh thu:
1.000.000đ/ngày
Chi phí:
600.000đ
Lợi nhuận còn lại:
400.000đ
Tài xế B
Doanh thu:
800.000đ/ngày
Chi phí:
250.000đ
Lợi nhuận còn lại:
550.000đ
Nếu chỉ nhìn doanh thu, A có vẻ đang làm tốt hơn.
Nhưng nếu nhìn vào phần còn lại sau chi phí, B đang tạo ra kết quả tốt hơn trong ví dụ này.
Đây là lý do:
Doanh thu cao không đồng nghĩa với hiệu quả cao.
13. Đừng chạy theo doanh thu
Người mới dễ nhìn:
💰 Doanh thu
Người chuyên nghiệp nhìn:
📈 Lợi nhuận
Người có tư duy quản trị còn nhìn thêm:
Lợi nhuận trên thời gian, kilomet và mức độ hao mòn tài sản.
Ví dụ, một chuyến có doanh thu cao nhưng:
- Đi rất xa.
- Chạy rỗng nhiều.
- Tốn nhiều nhiên liệu.
- Có nhiều phí đường.
- Làm mất nhiều thời gian.
chưa chắc đã hiệu quả hơn một hành trình có doanh thu thấp hơn nhưng tối ưu hơn.
Vì vậy, mục tiêu không phải:
Chạy càng nhiều càng tốt.
Mà là:
Tạo ra giá trị tốt với nguồn lực mình đang sử dụng.
14. Quỹ bảo dưỡng xe
Một nguyên tắc đơn giản có thể dùng làm mốc tham khảo ban đầu là trích khoảng:
5–10% doanh thu
vào quỹ xe.
Đây không phải tỷ lệ cố định cho mọi tài xế.
Mức phù hợp còn phụ thuộc vào:
- Loại xe.
- Tuổi xe.
- Quãng đường chạy.
- Chi phí bảo dưỡng thực tế.
- Mức độ sử dụng.
Nếu dữ liệu thực tế cho thấy chi phí xe cao hơn, tỷ lệ cần được điều chỉnh.
Điều quan trọng nhất là:
Đừng đợi xe hỏng mới bắt đầu tìm tiền sửa.
Hãy biến bảo dưỡng thành một khoản được chuẩn bị trước.
15. Bảng tài chính đơn giản mỗi ngày
Bạn không cần một hệ thống kế toán phức tạp để bắt đầu.
Chỉ cần ghi:
Hôm nay
Doanh thu: __________
Nhiên liệu/điện: __________
Phí đường: __________
Ăn uống: __________
Chi phí vận hành: __________
Trích quỹ bảo dưỡng: __________
Chi phí khác: __________
Lợi nhuận quản trị: __________
Chỉ mất khoảng một phút để ghi lại.
Nhưng sau 30 ngày, bạn sẽ có một tập dữ liệu rất có giá trị.
Bạn bắt đầu biết:
- Ngày nào hiệu quả nhất.
- Tuyến nào hiệu quả nhất.
- Chi phí nào lớn nhất.
- Chi phí nào có thể giảm.
- Thu nhập thực tế mỗi ngày.
16. Những dấu hiệu tài chính nguy hiểm
Hãy cẩn thận nếu bạn thường xuyên gặp những tình trạng:
⚠️ Không biết hôm nay mình thực sự lời bao nhiêu.
⚠️ Không có quỹ bảo dưỡng xe.
⚠️ Không có quỹ dự phòng.
⚠️ Xe hỏng phải đi vay tiền.
⚠️ Cuối tháng luôn thiếu tiền.
⚠️ Doanh thu tăng nhưng tiền tích lũy không tăng.
⚠️ Chạy nhiều hơn nhưng cảm giác tài chính không cải thiện.
Đây không phải là lý do để tự trách mình.
Đó là những tín hiệu cho thấy hệ thống quản lý tài chính cần được điều chỉnh.
17. Tư duy của người quản lý tốt
Người mới thường hỏi:
“Hôm nay thu được bao nhiêu?”
Người chuyên nghiệp hỏi:
“Hôm nay còn lại bao nhiêu?”
Người có tư duy quản trị sâu hơn sẽ hỏi:
“Tại sao hôm nay còn lại số tiền đó?”
Và:
“Ngày mai tôi có thể cải thiện điều gì?”
Đó là lúc tài xế bắt đầu chuyển từ làm việc bằng sức sang quản lý công việc bằng dữ liệu.
18. Tài xế có thu nhập tốt không nhất thiết là người chạy nhiều nhất
Một người có doanh thu cao nhưng chi phí cũng rất cao chưa chắc tạo ra hiệu quả tốt.
Ngược lại, một người biết:
- Tối ưu lộ trình.
- Giảm kilomet chạy rỗng.
- Quản lý nhiên liệu.
- Bảo dưỡng đúng lịch.
- Hạn chế chi phí không cần thiết.
- Tính toán trước khi nhận chuyến.
- Theo dõi lợi nhuận.
có thể tạo ra kết quả tốt hơn dù doanh thu không phải cao nhất.
Vì vậy:
Thu nhập tốt không chỉ đến từ việc làm nhiều hơn. Nó còn đến từ việc quản lý tốt hơn.
19. Checklist tài chính tài xế
Cuối ngày hoặc cuối tuần, hãy kiểm tra:
☐ Tôi biết doanh thu của mình.
☐ Tôi biết tổng chi phí của mình.
☐ Tôi biết phần lợi nhuận còn lại.
☐ Tôi có quỹ bảo dưỡng xe.
☐ Tôi có quỹ dự phòng.
☐ Tôi theo dõi chi phí thường xuyên.
☐ Tôi biết những khoản nào đang tăng.
☐ Tôi biết những khoản nào có thể tối ưu.
Nếu chưa đủ, không sao.
Hãy bắt đầu bằng một bảng thu – chi đơn giản.
Sau đó cải thiện dần.
20. Thông điệp kết thúc
Người mới thường nhìn vào số tiền chạy được.
Người chuyên nghiệp nhìn vào số tiền giữ lại được.
Và người có tư duy quản trị nhìn sâu hơn:
“Số tiền giữ lại đó đến từ đâu và mình có thể cải thiện nó như thế nào?”
Một chiếc xe có thể tạo ra doanh thu.
Nhưng chỉ khi bạn hiểu rõ chi phí, quản lý dòng tiền và tối ưu hoạt động, doanh thu đó mới thực sự tạo ra giá trị cho cuộc sống.
Đừng chỉ hỏi:
“Hôm nay mình chạy được bao nhiêu?”
Hãy hỏi:
“Hôm nay mình thực sự kiếm được bao nhiêu?”
CÔNG THỨC LỢI NHUẬN DiZi
Doanh thu
↓
Trừ nhiên liệu / điện
↓
Trừ phí đường và chi phí vận hành
↓
Trừ phần trích bảo dưỡng
↓
Trừ khấu hao và các chi phí liên quan
↓
= LỢI NHUẬN THỰC TẾ
GÓC NHÌN DiZi
Doanh thu là con số tạo ra sự hào hứng.
Chi phí cho bạn biết mình đã phải bỏ ra bao nhiêu.
Lợi nhuận mới cho bạn biết hoạt động đó thực sự tạo ra bao nhiêu giá trị.
Người tài xế chuyên nghiệp không cố chạy theo một con số doanh thu đẹp.
Họ học cách quản lý tốt những gì mình tạo ra.
“Tiền chạy qua tay bạn không phải tất cả đều là tiền của bạn. Chỉ phần còn lại sau khi tính đúng các chi phí mới phản ánh kết quả thực sự của công việc. Hiểu được điều đó là bước đầu tiên để chuyển từ tư duy ‘chạy xe kiếm tiền’ sang tư duy ‘quản lý một nghề nghiệp tạo ra lợi nhuận’.”
